Uşağın internetdə bullinqə məruz qalmasının əlamətləri yoxlama siyahısı və tövsiyələr

YOXLAMA SİYAHISI: ÖVLADINIZIN İNTERNETDƏ BULLİNQƏ MƏRUZ QALDIĞININ ƏLAMƏTLƏRİ

Kiberbullinq rəqəmsal texnologiyadan istifadə etməklə törədilən bullinqdir. Hər kəs kiberbullinqin qurbanı ola bilər, ona görə də valideynlərin bullinqin ilk əlamətlərini vaxtında görməsi və övladlarını qoruması vacibdir.

Övladınızda aşağıdakı əlamətlərdən biri varsa, o, kiberbullinq qurbanı ola bilər:

• Qeyri-adi davranır: özünə qapanır, tez-tez ağlayır və ya istifadə etdikdən sonra həddindən artıq emosionallıq və əsəbilik nümayiş etdirir.
• Gələn mesaj bildirişindən diksinir, təlaşlı və qorxudulmuş görünür.
• Tez-tez telefonu yoxlayır, ancaq heç nə yazmır.
• Kompüter və ya mobil telefon fəaliyyəti haqqında müzakirələrdən qaçır və ya bunu gizlədir.
• Öz səhifəsini bağlayıb və ya hesabını silib, bloq yazmağı dayandırıb.
• Avatarını anlaşılmaz simvol, heyvan və ya tanımadığı insanın fotosu ilə dəyişib.
• Tək başına vaxt keçirir, ailəsindən, dostlarından və əvvəllər maraqlandığı fəaliyyətlərdən uzaqlaşır.
• Daim əşyalarını, telefonunu “itirir”, külli miqdarda pul istəyir (şantaj qurbanı ola bilər).
• Qəfildən özünü “uğursuz” hesab etməyə başlayır, özünü günahlandırır.
• Məktəbə getməkdən imtina edir, qiymətləri kəskin şəkildə aşağı düşür (bəlkə də, kiberbullinq məktəb bullinqi ilə birləşib).
• Daha əvvəllər və ya indi bullinq qurbanı olub.
• Pis yatır, tez-tez oyanır, kabuslardan danışır və ya əksinə, çox yatır.
• Özünü pis hiss etdiyinə dair şikayətlənir, tez-tez xəstələnir, iştahı azalır.
• Özünü zədələyici davranışlar sərgiləyir (məsələn, əl və ayaqlarda kəsiklər), alkoqol və ya narkotiklərə müraciət edir.
• Ölüm haqqında düşünür, internetdə intihar məlumatı axtarır.

Əgər sadalanan əlamətlərin ən azı üçdə birini görsəniz, bu ciddi səbəbdir. Yarım və daha çoxunu müşahidə edirsinizsə, təcili müdaxilə vacibdir!

VALİDEYNLƏR ÖVLADLARINI KİBERBULLİNQDƏN QORUMAQ ÜÇÜN NƏ ETMƏLİDİR?

• Övladınızla daha çox söhbət edin, sosial şəbəkələrdə risklər barədə məlumat verin.
• Onu şəxsi şəxsiyyətini internet şərhlərindən ayırmağı öyrədin.
• Övladınızın hesablarına və cihaz kodlarına giriş əldə edin, lakin gündəlik izləmə yalnız son çarədir.
• Sosial şəbəkələrdən fəal istifadə edin, populyar internet icmalarının və mobil tətbiqlərin iş prinsipini anlayın.
• Yeni texnologiyaları öyrənin ki, uşaqların istifadə etdiyi cihazları rahat idarə edəsiniz.
• Uşaqları xəbərdar edin: fikirlər dəyişir, amma nüfuz əbədidir. Şəbəkəyə yerləşdirilən məlumat orada qalır, ona görə “Göndər” düyməsinə basmazdan əvvəl yaxşı düşünmək lazımdır.